Wizara ya Biashara na Viwanda ya Misri imezindua maonesho ya teknolojia ya mpango wa kubadilisha magari ya zamani, kwa lengo la kuanzisha programu za uingizaji wa magari mapya. Mpango huu unafadhiliwa na Benki Kuu ya Misri kupitia ufadhili wa ununuzi wa gari jipya linalotumia gesi asilia, ikiwa ni sehemu ya maelekezo ya Rais ya kuzindua mpango wa kitaifa wa kubadilisha magari.

Je, ununuzi wa magari kwa malipo ya awamu (kwa mkopo) kupitia mpango huu unajuzu kisheria au la?

Ununuzi wa magari mapya kupitia mpango wa kitaifa wa kubadilisha magari unajuzu na hauna kizuizi kisheria. Ununuzi huu unajumuisha mkataba wa mauzo ya gari la zamani (ambayo ni hatua ya "uandikaji wa kuwa chakavu"), na kukata thamani ya gari hilo la zamani kutoka kwenye bei ya gari jipya linalonunuliwa kwa msaada uliotolewa na nchi. Pia unahusisha muamala wa faida (Murabaha) ambapo benki inakuwa mpatanishi kati ya chumba cha maonesho (mmiliki wa gari jipya) na mteja, baada ya benki kupata umiliki wa kisheria (kabdh hukmi) wa gari hilo jipya. Mambo haya yote mawili yanajuzu bila shaka yoyote ya kisheria. Kadhalika, ununuzi kwa awamu katika hali hii hauhesabiwi kuwa ni riba; hiyo ni kwa sababu bidhaa (ambayo ni gari) imekuwa kati ya muuzaji na mnunuzi.

Maelezo

"Mpango wa Kitaifa wa Kubadilisha Magari" – kwa mujibu wa ilivyotangazwa na Wizara ya Biashara na Viwanda ya Misri – ni moja ya mipango inayolenga matumizi bora ya nishati. Katika mpango huu, mteja hufika katika makao makuu ya mpango ili kuchagua gari analotaka kununua kutoka kwa kampuni zinazoshiriki. Hilo hufanyika baada ya taratibu za kulifanya gari lake la zamani kuwa chakavu, jambo ambalo huanza kwa kuwasilisha maombi kupitia tovuti maalum. Baada ya maombi kukidhi masharti, mwombaji huelekezwa kwenye moja ya benki zinazoshiriki ili kufanya mkataba wa gari jipya alilochagua, ambapo thamani ya gari chakavu huzingatiwa kama sehemu ya malipo ya awali kwa msaada wa nchi.

Mkataba hufanywa na mteja kwa benki kulipia thamani ya gari kwa chumba cha maonesho, kisha benki hukusanya thamani hiyo kutoka kwa mteja kwa muda mrefu kupitia awamu maalumu na zilizopangwa kwa muda, kulingana na mifumo na kanuni zilizowekwa na Benki Kuu.

Picha ya ununuzi huu – tangu kufanywa chakavu hadi mkataba wa gari jipya – inajumuisha mikataba miwili iliyounganishwa:

Mkataba wa kwanza: Ni mauzo ya gari la zamani (kama chuma chakavu), na kukatwa thamani yake kutoka kwenye bei ya gari jipya.

Mkataba wa pili: Ni muamala wa Murabaha ambapo benki inakuwa mpatanishi kati ya muuzaji (chumba cha maonesho) na mteja.

Mkataba wa kwanza hauna kizuizi; ni mauzo yaliyokamilisha nguzo na masharti ya kisheria.

Mkataba wa pili kisheria unajumuisha miamala miwili: Benki huchukua bidhaa (gari jipya) kwa kulipa pesa taslimu kwa muuzaji, kisha inamuuzia mteja (mwenye gari la zamani) kwa bei ya muda mrefu (ya mkopo) yenye muda maalum na ongezeko linalojulikana.

Kisheria imethibiti kuwa inasihi kufanya mauzo kwa bei ya papo hapo au bei ya mkopo kwa muda maalum. Ongezeko la bei kwa sababu ya muda ni halali kisheria kwa sababu ni katika mlango wa "Murabaha". Hii ni aina ya mauzo yanayokubalika ambapo inajuzu kuweka ongezeko la bei mkabala na muda. Ingawa muda si mali katika uhalisia, lakini katika mlango wa Murabaha bei huongezwa kwa ajili yake ikiwa imetajwa kwa lengo la kupata ridhaa baina ya pande mbili na kwa sababu ya uhitaji mkubwa wa watu, wawe ni wauzaji au wanunuzi. Hilo halizingatiwi kuwa ni riba kwa sababu ya kanuni inayosema: "Ikiwa bidhaa imekuwa katikati (kati ya muuzaji na mnunuzi), basi hakuna riba."

Kupinga kuwa mkataba wa pili hauna upokeaji wa kihisia (kabdh haqiqi) wa gari kwa upande wa benki kabla ya kumuuzia mteja ni upingaji usio sahihi. Ingawa upokeaji wa kihisia haufanyiki, lakini kuna kile kinachoitwa "Upokeaji wa Kisheria" (Kabdh Hukmi) au wa kimaana, ambao unachukua nafasi ya upokeaji wa kihisia. Upokeaji (Kabdh) kilugha unamaanisha kuchukua, kumiliki na kushika.

Kuhusu maana ya upokeaji kwa Wanachuoni wa Fiqhi, inajumuisha pia "Takhliyah" (kutoa uhuru), ambapo muuzaji anamwachia mnunuzi bidhaa kwa kuondoa kizuizi chochote kinachomzuia mnunuzi kuitumia. Huu ndio unaitwa upokeaji wa kisheria. Maana hizi zinaonesha kuwa dhana ya upokeaji inatimia kwa picha yoyote inayomwezesha kila mshiriki katika muamala kuutumia, na hili hurejea katika desturi ('Urf) za miamala ya kisasa ambayo Sharia haikuifunga kwa mipaka maalum.

Tunapata faida kutokana na yaliyotangulia:

Ununuzi wa magari mapya kupitia mpango wa kitaifa wa kubadilisha magari unajuzu na hauna kizuizi kisheria.

Ni wajibu kwa watu kutozusha mkanganyiko katika mambo yenye maslahi ya umma yanayoakisi maono ya taasisi za nchi kwa ajili ya heri ya nchi na raia.